Plasenta Dekolmanı Nedir?

Plasenta dekolmanı, gebelik sırasında plasentanın (eş) doğumdan önce rahim duvarından kısmen veya tamamen ayrılması durumudur. Bu ciddi bir obstetrik acil durum olup, hem anne hem de bebek için hayati riskler taşır. Erken tanı ve hızlı müdahale, komplikasyonların önlenmesinde kritik öneme sahiptir. Bu yazıda plasenta dekolmanının nedenleri, belirtileri, tanısı ve tedavisini detaylı olarak ele alacağız.

Plasenta ve İşlevi

Plasenta, gebelik boyunca bebeğin yaşamını sürdürmesini sağlayan hayati bir organdır. Rahim duvarına tutunarak anne ile bebek arasında oksijen ve besin maddesi değişimini gerçekleştirir. Aynı zamanda atık ürünlerin uzaklaştırılmasını sağlar ve hormonal işlevler görür.

Normal koşullarda plasenta, doğuma kadar rahim duvarına bağlı kalır ve bebeğin doğumundan sonra ayrılır. Plasenta dekolmanında bu ayrılma erken gerçekleşir ve bebeğin oksijen ve besin alımı tehlikeye girer.

Plasenta Dekolmanı Türleri

Plasenta dekolmanı, ayrılmanın derecesine göre sınıflandırılır. Hafif dekolmanda plasentanın küçük bir kısmı ayrılır ve belirtiler minimal olabilir. Orta dereceli dekolmanda belirtiler daha belirgindir ve fetal stres görülebilir.

Şiddetli dekolmanda plasentanın büyük kısmı veya tamamı ayrılır. Bu durum anne ve bebek için yaşamı tehdit edicidir ve acil müdahale gerektirir. Fetal ölüm ve anne ölüm riski yüksektir.

Gizli kanama, kanın rahim içinde birikmesi ve dışarıya akmaması durumudur. Bu tip dekolman daha tehlikeli olabilir çünkü kan kaybının derecesi dışarıdan değerlendirilemez.

Risk Faktörleri

Hipertansiyon, plasenta dekolmanının en önemli risk faktörüdür. Kronik hipertansiyon, gebeliğe bağlı hipertansiyon ve preeklampsi riski önemli ölçüde artırır. Kan basıncı kontrolü bu nedenle kritiktir.

Travma, karın bölgesine darbe veya trafik kazası dekolmana neden olabilir. Düşme ve fiziksel şiddet de risk faktörleridir. Gebelerin güvenlik kemeri doğru kullanımı önemlidir.

Sigara kullanımı, plasenta dekolmanı riskini iki kat artırır. Kokain kullanımı da güçlü bir risk faktörüdür. Madde kullanımından kaçınılması şiddetle önerilir.

Çoğul gebelik, polihidramnios (aşırı amniyotik sıvı) ve erken membran rüptürü de risk faktörleri arasındadır. İleri anne yaşı ve daha önce plasenta dekolmanı geçirmiş olmak riski artırır.

Belirtiler Nelerdir?

Vajinal kanama, plasenta dekolmanının en yaygın belirtisidir. Kanama miktarı, ayrılmanın derecesiyle orantılı olmayabilir çünkü kan rahim içinde birikebilir. Koyu kırmızı veya pıhtılı kanama görülür.

Karın ağrısı, genellikle ani başlangıçlı, şiddetli ve süreklidir. Sırt ağrısı eşlik edebilir. Rahim hassas ve sert olabilir. Kontraksiyonlar sık ve ağrılıdır.

Fetal hareket azalması veya durması, bebeğin stres altında olduğunun işaretidir. Fetal kalp atış hızı anormallikleri tespit edilebilir. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.

Anne şok belirtileri gelişebilir: hızlı nabız, düşük tansiyon, soğuk ve nemli cilt, konfüzyon. Bu durum hayatı tehdit eden kan kaybını gösterir.

Tanı Yöntemleri

Plasenta dekolmanı tanısı öncelikle klinik değerlendirmeye dayanır. Anamnez, fizik muayene ve fetal izlem birlikte değerlendirilir. Belirtilerin hızlı tanınması kritiktir.

Ultrasonografi, dekolmanı görselleştirmede yardımcı olabilir ancak her zaman güvenilir değildir. Retroplasental hematom görülebilir, ancak yokluğu dekolmanı ekarte etmez.

Fetal kalp atış izlemi (NST), bebeğin durumunu değerlendirmede kullanılır. Deselerasyon paternleri veya sinüzoidal patern fetal stresi gösterir.

Laboratuvar testleri, kan sayımı, pıhtılaşma testleri ve fibrinojen düzeyini içerir. DIC (yaygın damar içi pıhtılaşma) riski değerlendirilir.

Tedavi Yaklaşımları

Tedavi, dekolmanın şiddetine, gebelik haftasına ve anne-bebek durumuna bağlıdır. Şiddetli dekolmanda acil sezaryen doğum gereklidir. Anne ve bebek hayatı tehdit altındadır.

Hafif dekolmanda ve bebek henüz olgunlaşmamışsa, yakın izlemle gebeliğin devamı denenebilir. Hastane yatışı, yatak istirahati ve fetal izlem uygulanır. Kortikosteroidler, akciğer olgunlaşması için verilebilir.

Kan transfüzyonu, annenin kan kaybını telafi etmek için gerekebilir. Sıvı resüsitasyonu ve hemodinamik stabilizasyon önceliklidir. DIC gelişirse pıhtılaşma faktörleri ve trombosit desteği gerekir.

Rahim atonisi (gevşekliği) ve kontrol edilemeyen kanama durumunda histerektomi (rahim alınması) gerekebilir. Bu karar hayat kurtarıcı olabilir.

Komplikasyonlar

Fetal komplikasyonlar arasında prematürite, düşük doğum ağırlığı, fetal stres ve fetal ölüm yer alır. Hipoksi, beyin hasarına neden olabilir.

Anne komplikasyonları şiddetli kan kaybı, hipovolemik şok, DIC, böbrek yetmezliği ve nadiren ölümü içerir. Couvelaire uterus, kanın rahim kasına sızmasıdır ve cerrahi gerektirebilir.

Uzun vadeli sonuçlar, gelecek gebeliklerde tekrarlama riskini içerir. Psikolojik etki, özellikle bebek kaybı durumunda önemlidir.

Önleme

Plasenta dekolmanı tamamen önlenemez ancak risk azaltılabilir. Kan basıncı kontrolü, hipertansif hastalarda kritiktir. Düzenli prenatal bakım, risk faktörlerinin erken tespitini sağlar.

Sigara ve madde kullanımından kaçınmak önemlidir. Karın travmasından korunmak, güvenlik kemeri kullanımı ve riskli aktivitelerden kaçınmayı içerir.

Sonuç

Plasenta dekolmanı, ciddi bir gebelik komplikasyonudur ve acil müdahale gerektirir. Vajinal kanama, karın ağrısı ve fetal hareket azalması belirtileri derhal değerlendirilmelidir. Erken tanı ve hızlı tedavi, anne ve bebek sağlığını korumada hayati önem taşır. Gebelik döneminde düzenli takip ve risk faktörlerinin kontrolü, komplikasyonları önlemeye yardımcı olur.